خانواده موتور های خودروهای ایرانی را بهتر بشناسیم.

برای آن که بتوانید به صورت بهره ور و اصولی از خدمات مجموعه خدمات خودرویی و لوازم یدکی رهام استفاده کنید بهتر است ابتدا با انواع موتور های استفاده شده در خودروهای ایرانی آشنا بشید و کارایی و نوع کاربرد آنها را بدانید تا بتوانید در انتخاب خدمات و قطعات یدکی هنگام خرابی یا تقویت به درستی عمل کنید . مجموعه رهام یدک توانسته به پشتوانه ۲۰ سال تجربه در این حوزه و مجموعه قدرتمند خود در تامین قطعات مورد نیاز خودرویی این اطمینان را به مشتریان گرامی بدهد که هر آنچه که مورد نیاز خودرو شماست را میتوانید از بخش فروشگاهی این مجموعه با طیف متنوع از برند های تولید کننده لوازم یدکی بررسی ، انتخاب و با اطمینان خاطر خرید نمایید.

قسمت اول :

موتور های XU  قلب تپنده دهه‌های ۸۰ و ۹۰ خودروهای پژو

مقدمه

خانواده موتورهای XU یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین سری پیشرانه‌های تاریخ شرکت پژو-سیتروئن (PSA) است که از سال ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۱ تولید شد. این موتورها که با نام ایکس‌یو در ایران شناخته می‌شوند، نقشی بی‌بدیل در صنعت خودروسازی ایران ایفا کرده‌اند و هنوز هم پس از چهار دهه، در حال تولید و استفاده هستند .

تاریخچه و توسعه

طراحی موتورهای XU در سال ۱۹۸۱ با معرفی خودروی پژو ۳۰۵ آغاز شد. این پیشرانه‌ها به عنوان موتورهای میان‌رده (Mid-size) طراحی شدند و به سرعت در محصولات مختلف پژو و سیتروئن جای گرفتند. اولین استفاده در محصولات سیتروئن نیز در سال ۱۹۸۳ روی خودروی سیتروئن BX صورت گرفت .

این موتورها تا اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی، موتور غالب در خودروهای اندازه متوسط پژو و سیتروئن بودند و سپس جای خود را به خانواده پیشرانه‌های مدرن‌تر EW/DW دادند.

ویژگی‌های فنی کلی

موتورهای XU دارای مشخصات فنی مشترک زیر هستند :

• پیکربندی: ۴ سیلندر خطی (Inline-4)
• حجم موتور: از ۱.۶ تا ۲.۰ لیتر
• سوخت: بنزین (با نسخه‌های دیزل تحت عنوان XUD)
• نصب: عرضی در خودروهای دیفرانسیل جلو با شیب ۳۰ درجه
• سرسیلندر: آلومینیومی در تمام مدل‌ها
• بلوک سیلندر: آلومینیومی با بوش‌های چدنی قابل تعویض (به جز XU10 که بلوک چدنی دارد)
• اعضای خانواده XU

۱. موتور XU5 (۱.۶ لیتر)

• حجم: ۱۵۸۰ سی‌سی
• قطر × کورس: ۸۳ × ۷۳ میلی‌متر
• سوپاپ: ۸ سوپاپ (SOHC)
• قدرت: ۷۹ تا ۱۱۵ اسب بخار
• سیستم سوخت‌رسانی: کاربراتور یا انژکتور

خودروهای مجهز به XU5:

• پژو ۳۰۵
• پژو ۳۰۹
• پژو ۴۰۵
• سیتروئن BX
• سیتروئن ZX

۲. موتور XU7 (۱.۸ لیتر) – محبوب‌ترین در ایران

• حجم: ۱۷۶۱ سی‌سی
• قطر × کورس: ۸۳ × ۸۱.۴ میلی‌متر
• سوپاپ: ۸ سوپاپ (SOHC) یا ۱۶ سوپاپ (DOHC در نسخه JP4)
• قدرت: ۹۰ تا ۱۱۲ اسب بخار
• گشتاور: ۱۵۳ نیوتن‌متر

این موتور که در ایران به «۱.۸ لیتر» معروف است، پرکاربردترین عضو خانواده XU در کشور محسوب می‌شود. نسخه‌های مختلفی از آن تولید شده است :

خودروهای مجهز به XU7 در ایران و جهان:

پژو:

• ۳۰۶
• ۴۰۵
• ۴۰۶
• ۸۰۶
• پارس (تمام تیپ‌ها)

سمند:

• تمام مدل‌های LX
• سریر
• سورن (L3 و L4)

سیتروئن:

• زانتیا (Zantia)
• برلینگو (Berlingo)
• اکسارا (Xsara)

ایران‌خودرو:

• وانت آریسان ۲

۳. موتور XU8 (۱.۸ لیتر توربو)

• حجم: ۱۷۷۵ سی‌سی
• ویژگی: ۱۶ سوپاپ DOHC با توربوشارژر
• قدرت: ۲۰۰ اسب بخار (در نسخه عادی) تا ۵۹۲ اسب بخار (در نسخه مسابقه‌ای XU8 T Evo 2)
• کاربرد خاص: پژو ۲۰۵ توربو ۱۶ (Peugeot 205 T16) – یکی از قدرتمندترین موتورهای مسابقه‌ای تاریخ

۴. موتور XU9 (۱.۹ لیتر)

• حجم: ۱۹۰۵ سی‌سی
• قطر × کورس: ۸۳ × ۸۸ میلی‌متر
• سوپاپ: ۸ یا ۱۶ سوپاپ
• قدرت: ۱۰۵ تا ۱۶۰ اسب بخار

نام‌های تجاری:

• XU9 2C
•  XU9 J9
•  XU9 JA

خودروهای مجهز به XU9:

• پژو ۳۰۵
• GTI
•  ۴۰۵ MI16
•  ۴۰۶ کوپه
• سیتروئن BX GTI
•  ZX ۱۶V

۵. موتور XU10 (۲.۰ لیتر)

• حجم: ۱۹۹۸ سی‌سی
• قطر × کورس: ۸۶ × ۸۶ میلی‌متر
• بلوک: چدنی (بر خلاف سایر اعضای خانواده)
• سوپاپ: ۸ یا ۱۶ سوپاپ
• قدرت: ۱۱۲ تا ۱۹۶ اسب بخار (در نسخه توربو)

خودروهای مجهز به XU10:

• پژو ۴۰۵
• ۴۰۶
• ۶۰۵
• ۸۰۶
• سیتروئن XM
• اکسانتیا (Xantia)
• پژو ۴۰۶ کوپه (نسخه ۱۶۰ اسب بخاری)

نسل جدید: موتور XU7P (XU7 Plus)

در سال ۱۴۰۱، ایران‌خودرو به منظور رعایت استانداردهای آلایندگی یورو ۵ و رفع مشکلات معروف موتور XU7 (مانند سوختن واشر سرسیلندر)، نسخه بهینه‌سازی شده‌ای با نام XU7P یا XU7 Plus معرفی کرد .

خودروهای مجهز به XU7P:

• پژو پارس (تیپ‌های ساده، ELX و ELX سفارشی)
•  احتمالاً سمند و سورن در آینده

تفاوت‌های اصلی XU7P با XU7:

موتورهای XU در ایران

موتورهای خانواده XU به‌ویژه XU7، نقشی بی‌بدیل در صنعت خودروی ایران ایفا کرده‌اند:

1.اولین خودروی ملی: موتور XU7 قلب تپنده سمند، اولین خودروی ملی ایران بود .

2.تولید طولانی‌مدت: از اوایل دهه ۷۰ شمسی تاکنون در حال تولید است.

3.بومی‌سازی: توسط ایران‌خودرو به صورت کامل بومی‌سازی شد.

4.صادرات: خودروهای مجهز به این موتور به کشورهای مختلف صادر شده‌اند.

5.اقتصاد: صنعت لوازم یدکی و تعمیرات گسترده‌ای پیرامون این موتور شکل گرفته است [^23^].

نسخه‌های دیزل: خانواده XUD

موتورهای XUD نسخه‌های دیزلی خانواده XU هستند که با حجم‌های ۱.۸ تا ۲.۱ لیتر تولید شدند. این موتورها به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین دیزل‌های زمان خود شناخته می‌شدند:

• XUD7: ۱.۸ لیتر (۱۷۶۹ سی‌سی)
• XUD9: ۱.۹ لیتر (۱۹۰۵ سی‌سی)
• XUD11: ۲.۱ لیتر (۲۱۳۸ سی‌سی)

جمع‌بندی

خانواده موتورهای XU پژو-سیتروئن، یکی از موفق‌ترین پیشرانه‌های تاریخ صنعت خودرو است که بیش از دو دهه در قلب محصولات متوسط این شرکت فرانسوی تپید. در ایران، این موتورها به‌ویژه XU7، به عنوان نمادی از استحکام و قابلیت اطمینان شناخته می‌شوند، هرچند که در سال‌های اخیر با چالش‌های استاندارد آلایندگی مواجه شده‌اند. معرفی نسخه XU7P نشان می‌دهد که این خانواده پیر اما پرتجربه، هنوز هم قابلیت ارتقا و تطبیق با استانداردهای روز را دارد.